1,3-Bütadien
CAS ID#: 106-99-0
Etkilenen Organ Sistemleri: Dermal (Deri), Nörolojik (Sinir Sistemi), Oküler (Gözler)
Kimyasal Sınıflandırma: Uçucu organik bileşikler
Özet: 1,3-Bütadien, petrolün işlenmesinden elde edilen bir kimyasaldır. Amerika Birleşik Devletleri’nde üretilen 36. en yüksek hacimli kimyasaldır. Hafif benzin benzeri bir kokuya sahip renksiz bir gazdır. Üretilen 1,3-bütadien’in yaklaşık %75’i sentetik kauçuk yapmak için kullanılır. Sentetik kauçuk, otomobil ve kamyonlardaki lastikler için yaygın olarak kullanılmaktadır. 1,3-Bütadien ayrıca akrilikler de dahil olmak üzere plastiklerin yapımında kullanılır. Benzinde az miktarda bulunur.
Öne Çıkanlar
1,3-bütadiene maruz kalma, esas olarak kirli havanın solunmasından kaynaklanır. 1,3 bütadien ile kirlenmiş havayı soluyan kişilerde sinir sistemi üzerindeki etkiler ve göz, burun ve boğaz tahrişleri görülmüştür. 1,3-Bütadien, Çevre Koruma Ajansı (EPA) tarafından belirlenen 1.699 Ulusal Öncelikler Listesi alanının en az 13’ünde bulunmuştur.
1,3-Bütadien Nedir?
1,3-Bütadien, petrolün işlenmesinden elde edilen bir kimyasaldır. Hafif benzin benzeri bir kokuya sahip renksiz bir gazdır. Son üretim hacimleri mevcut değildir.
Üretilen 1,3-bütadien’in yaklaşık %60’ı sentetik kauçuk yapmak için kullanılır. Sentetik kauçuk, otomobil ve kamyonlardaki lastikler için yaygın olarak kullanılmaktadır.
1,3-Bütadien ayrıca akrilikler de dahil olmak üzere plastiklerin yapımında kullanılır. Benzinde az miktarda bulunur.
Çevreye girdiğinde 1,3-bütadiene ne olur?
- Üretim, kullanım, depolama, nakliye veya bertaraf sırasında sızıntılardan gaz olarak hızla havaya buharlaşır.
- Havaya giren 1,3-bütadinin yarısının 6 saat içinde parçalanması bekleniyor.
- Su ve topraktan çok çabuk buharlaşır.
- Çok kolay buharlaştığı için suda veya toprakta bulunması beklenmez ancak miktarlarını ölçmek için yeterli testler mevcut değildir.
- 1,3-Bütadien topraktaki mikroorganizmalar tarafından parçalanabilir.
- Balıklarda birikmesi beklenmez.
1,3-bütadiene nasıl maruz kalabilirim?
- Kentsel ve banliyö havası solunur, ancak bu seviyeler kirli şehirler veya onu kullanan kimyasal, plastik ve kauçuk tesislerinin yakınları dışında genellikle çok düşüktür.
- Üretildiği veya kullanıldığı yerde kontamine işyeri havasını solumak.
- Araba ve kamyon egzozundan, atık yakma veya odun yangınlarından kirli hava solumak.
- Sigara dumanını solumak.
- Üretim veya atık sahalarının yakınında kontamine su içmek.
- Plastik veya kauçuk gıda kaplarında bulunan gıdaları yutmak, ancak seviyeleri genellikle çok düşüktür veya hiç yoktur.
- Benzinle cilt teması ve benzin dumanını solumak, ancak seviyeler düşüktür.
1,3-bütadien sağlığımı nasıl etkileyebilir?
Yüksek düzeyde 1,3-bütadien’in kısa süre solunması mide bulantısı, ağız ve burun kuruluğu, baş ağrısı ve kan basıncının ve nabız hızının düşmesine neden olabilir.
Laboratuvar hayvanlarında 1,3-bütadien burun dokularının iltihaplanmasına, akciğer, kalp ve üreme dokularında değişikliklere, nörolojik etkilere ve kan değişikliklerine neden olur.
1,3-bütadien kansere neden olma olasılığı nedir?
Sağlık ve İnsan Hizmetleri Departmanı (DHHS), IARC ve EPA, 1,3-bütadien’in insanlar için kanserojen olduğunu belirlemiştir.
Çalışmalar, 1,3-bütadiene maruz kalan çalışanların mide, kan ve lenfatik sistem kanseri riskinde artış olabileceğini göstermiştir.
Hayvan çalışmaları, 1,3-bütadien maruziyetinden çeşitli tümör tiplerinde artışlar buldu.
1,3-bütadien çocukları nasıl etkileyebilir?
Yüksek miktarda 1,3-bütadiene maruz kalan çocuklarda görülen sağlık etkilerinin yetişkinlerde görülen etkilere benzer olması muhtemeldir.
1,3-bütadiene maruz kalmanın insanlarda doğum kusurlarına veya diğer gelişimsel etkilere yol açıp açmayacağını bilmiyoruz. Hayvan çalışmaları, hamilelik sırasında 1,3-bütadien solumanın doğum kusurlarının sayısını artırabileceğini göstermiştir.
Aileler 1,3-bütadiene maruz kalma riskini nasıl azaltabilir?
- Odun yakma sırasında eve salınan duman miktarını en aza indirmek için önlem alın.
- Garaj gibi kapalı bir alanda araba motorlarının kapatıldığından emin olun.
- Yoğun trafiğe sahip alanların yakınında geçirilen süreyi en aza indirin ve yoğun yollara çok yakın yaşamaktan kaçının.
- 1,3-Bütadien, tütün dumanının bir bileşenidir. Çocuklara ve diğer aile üyelerine maruz kalmayı sınırlamak için ev veya araba gibi kapalı alanlarda sigara içmekten kaçının.
1,3-bütadiene maruz kalıp kalmadığımı gösteren tıbbi bir test var mı?
Şu anda 1,3-bütadiene maruz kalıp kalmadığınızı belirlemek için güvenilir bir tıbbi test bulunmamaktadır. Ancak bilim adamları, 1,3-bütadien’in kandaki bileşiklere bağlanıp bağlanmadığını göstermek için testler üzerinde çalışıyorlar.
Tehlikeli Maddelerin Öncelik Listesi – Ulusal Öncelik Listesi (NPL) sahalarında sıklık, toksisite ve insan maruziyet potansiyellerinin bir kombinasyonuna dayalı olarak maddelerin önceliklendirilmesi.
Referanslar
Toksik Maddeler ve Hastalık Kayıt Ajansı (ATSDR). 2009. 1,3-Bütadien için Toksikolojik Profil (Kamu Yorumu için Taslak). Atlanta, GA: ABD Sağlık ve İnsan Hizmetleri Departmanı, Halk Sağlığı Servisi.
